Dünyanın gözlediği ülkemizdeki maden sektörüne 32 başlıkta çözüm önerileri

  Yazı Boyutu - 14 +

08.09.2013, TRABZON - TTSO,  Dünya'da madenler değer kazanırken ülkemiz ve  Doğu Karadeniz Bölgesi için yüksek katma değer önemi taşıyan madenlerin ruhsatlandırılması, işlenmesi ve ihracatında bir çok sorun yaşandığına dikkat çeken Trabzon Ticaret ve Sanayi Odası Meclis Üyesi Fatih Mengüç 32 başlıkta sıraladığı madencilik sektöründeki sorunlar ve çözüm önerileri konusunda adım atılması gerektiğini söyledi.

 

TTSO 2. Grup Maden,  Beton,  Çimento ve Mermer Meslek Komitesi  Meclis Üyesi Fatih Mengüç, Ağustos ayı meclis toplantısında sektörlerinin önemi üzerine bir sunum da bulundu. Trabzon ekonomisini  yakından ilgilendiren sektörün dünya ve ülkemizdeki  durumu özetledi. Ardından sektörde katma değeri artırmak için 32 başlıkta çözüm ve önerilerinde bulundu.

 

MADEN FİYATLARI YÜKSELİYOR

 

Madenciliğin öneminden dolayı çağlara adını verdiğini anımsatan Meclis Üyesi Fatih Mengüç dünyada yaşanan sanayi ve teknolojik gelişmeler sonucu  son yıllarda madenlerin kullanım alanları çok artmış bunun neticesinde talep artarken stok miktarlarında düşüş yaşandığını söyledi. Örneğin; bakır madenindeki talep artışı bu madenlerin fiyatını artırdığını kaydeden Mengüç,  2000li yıllarda ortalama 2000 USD/ton olan bakır fiyatlarının 2010'lu yıllarda 8000 USD/ton yükseldiğine dikkat çekti.

 

TÜRKİYE  MADEN ZENGİNİ

 

Mengüç, maden kaynakları yönünden zengin bir ülke olan Türkiye'nin dünyada madencilikte adı geçen 132 ülke arasında yapılmış bir çalışmada; toplam maden üretimi itibarı ile 28’inci, üretilen maden çeşitliliği açısından da 10’uncu sırada yer aldığı bilgisini paylaştı. Mengüç, " Ülkemiz de yetersiz aramalara karşın bor, mermer, toryum , nadir topraklar, trona, zeolit,ve pomzatit gibi madenlerde dünyanın en büyük rezervlerine sahip bulunmaktadır. Ayrıca krom, manyezit, feldspat, barit, kil, kömür, altın, gümüş nadir toprak elementleri (Bakır ,Kurşun Çinko vb.) gibi endüstriyel minerallerde ise yine rezerv ve üretim bakımından dünyanın söz sahibi ülkeleri arasında yer almaktadır. "dedi.

 

TRABZON MADEN İHRACATI

 

Trabzon'dan  2012 yılının  Ocak - Mayıs ayında ihraç edilen çeşitli madenlerin toplamının  212 bin ton olduğunu buna karşın 37 milyon  dolar gelir elde edildiğini aynı 2013 yılının aynı döneminde 184 bin ton ihraç edilen maden karşılık 36 milyon dolar gelir elde edildiğini aktardı. bir önceki yıla göre aynı dönemde yüzde 13 maden miktarında değer olarak ise yüzde 5 azalma olduğunu söyledi.

 

 TRABZON DA MADENCİLİK FAALİYETLERİ

 

Trabzon’daki madencilik faaliyetleri üç ana başlık altında incelenebileceğini belirten Mengüç, sırasıyla  metalik maden yatakları,   endüstriyel maden yatakları ile  mermer ve doğal taş  madenciliği olduğunu söyledi. 

 

Mengüç, Metalik Maden Yataklarının; Bakır-Kurşun-Çinko-Molibden (Cu-Pb-Zn), Manganez (Mn),    Demir (Fe),   Endüstriyel Maden Yatakları olarak Kil (kil), Kaolen (kao), Çimento hammaddelerı (Çmh) bulunduğunu belirtti.

 

Mermer ve Doğal Taş  Madenciliği'nde Metalik Maden Yatakları Üretimi alanında Bakır-Kurşun-Çinko (Cu-Pb-Zn) üretimi gerçekleştirildiğini  bulunduğu alanları şöyle aktardı.

 

.  Yomra-Kanköy Bakır madeninden aylık 10000 ton/ay tüvenan cevher üretimi yapılıp, aynı firmaya ait olan Sürmene –Çamburnu filatasyon tesisinde zenginleştirilip aylık 1000 ton Bakır konsantresi ihraç edilmektedir.

 

. Maçka-Gümişkihanları Bakır madeninde ruhsat sahibi firma işletme ruhsatını almış işletme izinleri için gerekli çalışmaları yapmaktadır.

 

. Sürmene-Dirlik bakır yatağında ruhsat sahibi firma arama çalışmalarına devam etmekte, 2015 yılında işletme yatırımlarına geçilmesi planlanmaktadır.

 

MANGANEZ ÜRETİMİ

 

Manganez üretim sahalarının eski yıllarda üretilmiş sahalar olup yaklaşık 100 000 ton üretim gerçekleştirildiğini vurgulayan Mengüç,  "Çağlayan-Abdulaliler sahasında ruhsat sahibi firma 2010 yılında üretim yapmış 1000 ton manganez üretimi gerçekleştirmiştir. "dedi.

 

ENDÜSTRİYEL MADEN YATAKLARI ÜRETİMİ;

 

Trabzon toplam agrega üretimi yaklaşık 10 milyon ton/yıl  olduğu bilgisini veren Mengüç,  bu kapasite, kentsel dönüşüm ve büyük alt yapı projelerinin gündemde olduğu Trabzon’un ihtiyaçlarını karşılayamamakta olduğuna dikkat çekti.

 

Bu ihtiyacın Trabzon dışından karşılanması gibi düşünceler ortaya atılmakta olduğunu ifade ederek, " "Ancak bu yolla temin edilecek agreganın yüksek fiyatı kabul edilse dahi, altyapı yetersizliği nedeniyle bunun gerçekleşmesi mümkün olmayacaktır." şeklinde konuştu.

 

Trabzon çimento fabrikasının tras gereksinimi Arsin-Kuzguncuk, Trabzon merkez dolaylı,  Trabzon Merkez Akyazı tras yatağından sağlandığını kaydeden Mengüç, sahalarda oldukça yüksek tras potansiyeline sahip olduğunu, Trabzon-Tonya Çimento Hammadde  sahasında ise ruhsat sahibi firma çimento hammadde üretimi için gerekli izinler için çalışmalar yapmakta olduğunu ifade etti.

 

MERMER ve DOĞALTAŞ YATAKLARI

 

Mengüç, Trabzon-Of- Hayrat granit yatağı, Merkez- Gözalan Köyü andezitik bazalt (Trabzon taşı) yatağı, Merkez- İncesu Köyü andezitik bazalt (Trabzon taşı) Mermer ocağı,  Araklı- Pazarcık bej mermer yatağı,  Maçka- Akarsu Köyü bölgelerinde granit yatakları bulunduğunu  bunlarla ilaveten agrega üremi yapılan 20 adet maden ocağı bulunduğunu söyledi.

 

Mermer ve doğal Taş Üretimi  hakkında bilgilendirmede bulunan Mengüç, Trabzon  ilinde odamıza kayıtlı küçük ve orta ölçekli 60 mermer, doğal taş işleme firması faaliyetini yürütmekte olduğunu belirterek, "İlimizde işletme ruhsatlı 30 adet doğal taş işletme ruhsatı bulunmaktadır. Buralardan elde edilen doğal taşlar ilgili fabrikalarda işlenmektedir." diye konuştu. Yataklar hakkında şu bilgileri paylaştı.

 

MADENCİLİK SEKTÖRÜ ÇÖZÜM ÖNERİLERİ

 

TTSO 2. Grup Maden,  Beton,  Çimento ve Mermer Meslek Komitesi  Meclis Üyesi Fatih Mengüç, sektörün sorunlarını ve çözüm önerilerini 32 başlıkta sıraladı:

 

Madencilik sektörde gelişmiş ülkelerdeki gibi madencilik bakanlığı veya mevcut bakanlık da müsteşarlık şeklinde yapılandırılmalıdır.

 

İl valilikleri özel idare bünyesinde enerji ve tabi kaynaklar bakanlığının irtibat müdürlükleri açılmalıdır.

 

Ülkemiz de sektörün finansman ihtiyacını karşılanması için cumhuriyetin ilk yıllarında kurulan Etibank ne yazık ki ileriki yıllarda amacından sapmış ve tasfiye olmuştur.

 

Madencilik sektörünü çağın gereksinimlerine göre finanse edecek bu tür ihtisas finans kuruluşları mutlaka kurulmalı veya mevcut bulunan devlete ait (Kalkınma Bankası, Exzimbank, Halkbank vs.) finans kuruluşlarında madencilik sektöre has  finansal destekleme ve bilgilendirme birimleri oluşturulmalıdır.

 

Maden üreticiler birlikleri kurulmalı sektörde yaşanabilecek kriz dönemlerinde bu birlik vasıtasıyla piyasa dengesi korunmalıdır.

 

Madencilik düzenleme ve denetleme kurumu teşkil edilmeli bu kurum sayesinde madenciliğin istismar edilmesinin önüne geçilmelidir.

 

Bütün bu birimler gerekli teknik birimlerle ortak çalışıp finansman ipoteği olarak maden üreticinin ürettiği madeni veya maden sahasını ipotek olarak kabul edip finansman sağlamalıdırlar.

 

Sektörde bir maden değerini ortaya çıkarmak uzun soluklu ve maliyetli bir işlem olduğundan sektörde çağdaş bir yapılanma içinde bilgi birikimi olan kuruluşlarla özel sektör kuruluşları koordineli hareket etmelidirler.

 

İstihdam bakımından küçük ve orta ölçekli madencilerin madencilik faaliyetleri yapabilmesi için maksimum 100m2 alanda veya 50m.lik  sondajlarda ücret ödenmeksizin sadece il özel idareden izin alınmalıdır. Bundan sonraki aşamalar için resmi prosedürler uygulanmalıdır. 

 

Akademik kuruluşlar sektörün ihtiyaç duyduğu branşlarda genel mühendislik bilimleri yanında gelişen teknoloji ve yöntemlere branşlaşmış(ara eleman) personel yetiştirmelidir.

 

Sektörün çağdaş koşullarda teşekkül edebilmesi için kamu kurumları sektörün kanun ve kurallara göre işleyişini sürekli kontrol etmeli ve madencileri cevre, işletme yöntemi ,insan sağlığı, iş güvenliği  gibi konularda yönlendirmeli ve bilgilendirmelidirler.

 

Akademik kuruluşlar sektörün ihtiyaç duyduğu branşlarda genel mühendislik bilimleri yanında gelişen teknoloji ve yöntemlere branşlaşmış(ara eleman) personel yetiştirmelidir.

 

Sektörün çağdaş koşullarda teşekkül edebilmesi için kamu kurumları sektörün kanun ve kurallara göre işleyişini sürekli kontrol etmeli ve madencileri cevre, işletme yöntemi ,insan sağlığı, iş güvenliği  gibi konularda yönlendirmeli ve bilgilendirmelidirler.

 

Madencilik Lisanslı depoları kurulmalıdır.

 

 Maden ihtisas borsası  ivedilikle teşkil edilmelidir.

 

Bu durumda gerek devlet desteklerinin verimli şekilde kullanılması, gerekse sektörün sağlıklı bir şekilde yapılması sağlanmalıdır.

 

Ülke olarak madencilik sektöründeki  hedefimiz hammadde üretip satan bir ülke olmaktan bir an önce çıkıp;

 

Dünya pazarlarına katma değeri yüksek ürünler üretme konusunda gerekli çalışmalar ivedilikle yapılmasını sağlanmalıdır.

 

Madencilik sektörü  sanayi ile entegre olmuş bir yapıya kavuşturulmalıdır. 

 

Trabzon madenciliği, mevcut yasal düzenlemelere karşın belirsizlikler yaşamaktadır.

 

 Söz konusu ihtiyaçlar ve üretim kapasiteleri göz önüne alındığında Trabzon’da madencilikten vazgeçmek kolay değildir.

 

İzinler konusunda cevre hassasiyetleri gözetilirken madencilerin önündeki engeller de kaldırılmalıdır

 

Trabzon da yapılan yerel yönetimlerin yöresel ve özgün mimari proje uygulamalarında Trabzon’a özgü doğal taşların kullanılması sağlanmalıdır.

 

Belirli alanlarda nitelik değişikliği yapılırken (tabiat parkı ilanı, çöp depolama alanı, sit alanı ilanı vb.) ilimizin sahip olduğu doğal maden kaynaklarının dikkate alınmadığı görülmektedir. Maden alanlarımızın korunması için gerekli düzenlemeler yapılmalıdır.

 

Trabzon maden havzalarındaki ruhsatların ülkemiz endüstrisine sağladığı katkılar göz önüne alınarak;mevcut izin problemleri çözülmeli, bu maden rezervlerine yönelik “maden koruma bölgeleri” belirlenmeli, bu suretle henüz üretilmemiş rezervlerin ziyan edilmesinin önüne geçilmelidir.

 

 Maden koruma bölgeleri 1/100.000 ölçekli plana plan notu olarak işlenerek rezervlerimizin korunması sağlanmalıdır.

 

Üyemiz olan mermer ve doğal taş üreticileri için sanayi sitesi kurulumu veya mevcut sanayi bölgelerinde yer tahsisi için gerekli çalışmalar yapılmalıdır.

 

Üyelerimizin sektör el kümelenmelerini sağlamalıdır.

 

Odamızda madencilik sektörü ve bağlı sektörlerin koordinesini sağlayacak ilgili bir birimin oluşturulması sağlanmalıdır.

 

Üyemiz olan mermer ve doğal taş üreticileri için sanayi sitesi kurulumu veya mevcut sanayi bölgelerinde yer tahsisi için gerekli çalışmalar yapılmalıdır.

 

 Üyelerimizin sektör el kümelenmelerini sağlamalıdır.

 

Odamızda madencilik sektörü ve bağlı sektörlerin koordinesini sağlayacak ilgili bir birimin oluşturulması sağlanmalıdır.