AB Ormansızlaşmanın Önlenmesi Tüzüğü Hk
Bilindiği üzere, 2023/1115 Sayılı Avrupa Birliği Ormansızlaşmanın Önlenmesi Tüzüğü (EUDR) küresel ölçekte ormansızlaşmaya ve orman bozulmasının önüne geçilmesine katkıda bulunmak amacıyla ticareti bu soruna neden olma potansiyeline sahip yedi temel emtia (sığır, kereste, kakao, soya, palm yağı, kahve, kauçuk) ve bunların bazı türev ürünlerinin Avrupa Birliği pazarına arzına ilişkin yeni kurallar getirmektedir.
Son olarak 2025 yılı Aralık ayında Avrupa Komisyonu, Parlamento ve Konseyin üzerinde uzlaştığı üzere anılan Tüzükte bazı kolaylaştırmalar öngörülmüş ve buna göre;
EUDR’nin uygulanmaya başlama tarihi büyük ve orta ölçekli operatörler için 30 Aralık 2026, mikro ve küçük ölçekli operatörler için 30 Haziran 2027, AB Kereste Tüzüğü kapsamına halihazırda giren mikro ve küçük ölçekli operatörler için ise 30 Aralık 2026 olarak belirlenmiş,
Alt aşama (downstream) operatörleri ve tacirlerin artık durum tespiti beyanı sunmak veya referans numaralarını tedarik zincirinin sonraki aşamalarına aktarmak zorunluluğu kaldırılmış,
Düşük riskli ülkelerdeki mikro ve küçük ölçekli birincil operatörler için, daha önce bilgi teknolojileri sistemi üzerinden durum tespiti beyanı sunulması gerekliliğinin yerini alacak şekilde basitleştirilmiş tek seferlik beyan imkanı sağlanmış,
Kitaplar, gazeteler ve basılı materyallerin EUDR ürün kapsamından çıkarılmıştı.
Bu defa, Avrupa Komisyonu, geçen Aralık ayında varılan mutabakatın ardından, anılan Tüzüğün uygulanmasını kolaylaştırmaya ve yıl sonunda yürürlüğe girecek uygulama sürecine hazırlık sağlamaya yönelik yeni belgeleri kamuoyuyla paylaşmıştır. Söz konusu belgelerle ekonomik operatörler, üye devletler, üçüncü ülkeler ve diğer paydaşlar bakımından uygulamaya ilişkin ilave açıklık sağlanması; hukuki istikrarın ve öngörülebilirliğin güçlendirilmesi hedeflenmektedir.
Bu kapsamda Komisyon, Avrupa Parlamentosu ve Konsey’e sunulmak üzere rapor, güncellenmiş rehber doküman ve sıkça sorulan sorular belgesi ile EUDR ürün kapsamına ilişkin yetki devrine dayanan (delegated act) bir taslak tüzük yayımlamış; ayrıca bilgi teknolojileri sistemine ilişkin güncellenmiş bir uygulama düzenlemesini üye devletlerin değerlendirmesine sunmuştur. Söz konusu belgeler ekte paylaşılmaktadır.
Ürün kapsamına ilişkin Taslak Tüzük kamu istişaresine açılmış olup, aşağıdaki bağlantı adresi üzerinden söz konusu Taslağın incelenip görüşlerin 1 Haziran 2026 tarihine kadar Komisyon ile paylaşılması mümkün bulunmaktadır.
Söz konusu Taslak Tüzük, daha önceki kamu istişare süreçlerinde paydaşlardan alınan geri bildirimler de dikkate alınarak EUDR’nin ürün kapsamında önemli değişiklikler getirmektedir. İlk olarak, sektörümüzün talepleri doğrultusunda Bakanlığımızca da Komisyona çeşitli vesilelerle aktarıldığı üzere derinin EUDR kapsamı dışında bırakıldığı görülmektedir. Benzer şekilde, kaplanmış/yenilenmiş lastikler gibi tekrar kullanılan bazı ürünler ile ürün numuneleri ve belirli ambalaj malzemelerinin kapsamdan çıkarılması öngörülmüştür. Diğer taraftan, çözünebilir kahve ve belirli palm yağı türevleri gibi bazı alt ürünlerin kapsama eklenmesi önerilmektedir.
Komisyon, Taslak Tüzüğün 30 Aralık 2026 tarihinde başarılı ve sorunsuz şekilde yürürlüğe girmesini hedeflemektedir.
Bunun yanı sıra Komisyon tarafından Avrupa Parlamentosu ve Konsey’e sunulan raporda, EUDR’nin Haziran 2023’te yürürlüğe girmesinden bu yana hayata geçirilen sadeleştirme tedbirleri ile Komisyonun mevcut paket kapsamında açıkladığı ilave önlemlerin EUDR yükümlülüklerine tabi firmaların yıllık uyum maliyetlerini düzenlemenin ilk haline kıyasla yaklaşık %75 oranında düşürmesi vurgulanmaktadır. Raporda ayrıca, risk değerlendirmesi ve durum tespiti süreçlerini kolaylaştırmak amacıyla, üretici ülkelerin ilgili mevzuatına ilişkin veri havuzları ile EUDR kapsamındaki emtialara yönelik sertifikasyon sistemleri gibi ticareti kolaylaştırıcı araçların geliştirilmesinin planlandığı belirtilmektedir.
Son olarak, EUDR’ye ilişkin rehber doküman ve sıkça sorulan sorular belgesi, paydaşlar tarafından en sık gündeme getirilen hususlara açıklık getirecek şekilde güncellenmiştir. Her iki belgede de alt tedarik zincirinde yer alan aktörlerin yükümlülükleri ile mikro ve küçük ölçekli birincil operatörler için uygulanacak oldukça basitleştirilmiş özel rejime ilişkin ilave açıklamalar sunulmaktadır. Ayrıca e-ticaret ve coğrafi konum bilgisi/geolokasyon yöntemleri gibi konularda da açıklamalara yer verilmektedir. (Farklı tedarik zinciri senaryolarını gösteren kullanıcı dostu ve uygulamaya dönük örnekler sunan EUDR tedarik zinciri infografiklerinin güncellendiği ise ilgi (d) yazımız ile bildirilmişti.)
Bilgilerini ve yukarıdaki hususların üye firmalarınıza duyurularak üye firmalarınızdan kamu istişare sürecine ilişkin Komisyona iletilen görüşlerin ayrıca Bakanlığımızla da (ayrıca abtekpazar@ticaret.gov.tr adresiyle) paylaşılması hususunda gereğini rica ederim.